Muzej Vojvodine (Novi Sad) i Muzejski kompleks u Kulpinu: vodič kroz postavku
Muzej Vojvodine sa sedištem u Dunavskoj ulici 35–37 u Novom Sadu čuva najobimniju zbirku arheološke, istorijske i etnološke baštine panonskog prostora u Srbiji, nastalu na temeljima zbirki Matice srpske iz 1847. godine. Za upoznavanje seoskog života, poljoprivrede, salaša i viševekovnog zajedničkog života različitih naroda u Bačkoj, Banatu i Sremu posebno su važna dva prostora ove ustanove: stalna etnološka postavka u zgradi u Dunavskoj ulici i izdvojeni Muzejski kompleks u Kulpinu (opština Bački Petrovac), smešten u parku dvoraca porodica Stratimirović i Dunđerski.
| Vrsta mesta | Muzej |
|---|---|
| Naselje i opština | Novi Sad i Kulpin, Novi Sad / Bački Petrovac (Vojvodina) |
| Lokacija i prilaz | Dunavska 35–37, 21000 Novi Sad / Trg oslobođenja 7, 21472 Kulpin |
| Geografske koordinate | 45.2568° N, 19.8517° E (Dunavska 35, Novi Sad) / 45.4024° N, 19.5882° E (dvorac u Kulpinu) |
| Način posete | Pojedinačne posete u radno vreme uz ulaznicu; za stručna vođenja i grupe u Novom Sadu i Kulpinu preporučena najava |
| Mogućnost noćenja | ne |
| Restoran i domaća trpeza | ne |
| Radionice i dodatni sadržaji | da |
| Dolazak javnim prevozom | da |
| Zvanična internet adresa | https://www.muzejvojvodine.org.rs/ |
Muzejska postavka i edukativni programi
Koreni Muzeja Vojvodine sežu do 1847. godine kada je u okrilju Matice srpske u Pešti doneta odluka o osnivanju Srpske narodne zbirke, iz koje je sto godina kasnije (1947) u Novom Sadu formiran Vojvođanski muzej, danas Muzej Vojvodine. Stalna postavka u Dunavskoj 35 prati kontinuitet ljudskih zajednica na tlu Vojvodine tokom osam milenijuma — od paleolita, neolita i rimskih pozlaćenih šlemova iz Berkasova i Jarka, do 19. i 20. veka.
Etnološki deo stalne postavke pruža sistematski uvid u tradicionalni život vojvođanskog sela i varoši. Posetioci mogu da vide kako se razvijala panonska kuća od naboja i trske do ušorenih kuća „na lakat” i „prekih kuća” sa uličnim fasadama, kako je bilo uređeno ognjište i zidana banatska i bačka peć, i kakvo je mesto u porodičnom životu imala „prednja” (gostinska) soba sa visokim krevetima, škrinjama i vezenim zidnjacima. Posebna pažnja posvećena je narodnim nošnjama i običajima srpskog, slovačkog, mađarskog, rumunskog, rusinskog, bunjevačkog, šokačkog i nemačkog stanovništva, čime je dokumentovana stvarna multikulturalnost regije.
Drugi ključni segment ove ustanove jeste Muzejski kompleks u Kulpinu (nekadašnji Poljoprivredni muzej), smešten na nekadašnjem vlastelinskom imanju sa velikim i malim dvorcem, kovačnicom, konjušnicom i žitnim magacinom (kotarkom). U Kulpinu su izložene zbirke posvećene istoriji ratarstva, hmeljarstva, kudeljarstva, vinogradarstva, pčelarstva, govedarstva i ovčarstva, uključujući stare drvene i gvozdene plugove, parne lokomobile i vršalice, kao i salon stilskog nameštaja u zgradi velikog dvorca.
Šta se zaista može videti i raditi
Poseta zgradi u Dunavskoj 35 (i susednoj zgradi u Dunavskoj 37 koja prikazuje istoriju 20. veka) traje oko sat i po do dva sata. Za čitaoce koje zanimaju seoske teme posebno su dragoceni eksponati zanatskih radionica (ćurčijski, opančarski, kovački, kolarski i korparski alat), pokladne maske, predmeti vezani za svadbene običaje i dokumentacija o tradicionalnom pečenju hleba cipovke.
Ako obilazak proširite na Muzejski kompleks u Kulpinu, tamo možete prošetati zaštićenim dvorskim parkom od četiri i po hektara, videti autentične poljoprivredne mašine koje su oblikovale vojvođanske salaše i spahiluke u 19. i početkom 20. veka, i upoznati ambijent u kome se održavaju lokalne manifestacije u Kulpinu, među kojima je i „Svadba nekad i sad”.
Kako stići i kakav je prilaz
Matična zgrada Muzeja Vojvodine nalazi se u starom jezgru Novog Sada, u Dunavskoj ulici 35–37, neposredno uz Dunavski park i Beogradski kej. Od Trga slobode u centru Novog Sada udaljena je manje od deset minuta laganog hoda kroz Zmaj Jovinu i Dunavsku ulicu. Posetioci koji dolaze vozom (npr. brzom prugom iz Beograda za oko 36 minuta) mogu do centra stići gradskim autobusima sa železničke stanice.
Muzejski kompleks u Kulpinu nalazi se u opštini Bački Petrovac, oko 30 kilometara severozapadno od Novog Sada (približno 35 minuta vožnje automobilom preko Rumenke i Bačkog Petrovca). Između Novog Sada, Bačkog Petrovca i Kulpina saobraćaju i prigradske autobuske linije, a u centru Kulpina, neposredno uz pravoslavnu i slovačku evangeličku crkvu i ulaz u dvorski park, postoji parking prostor.
Kome odgovara poseta, uslovi za decu, ljubimce i pristupačnost
Muzej Vojvodine ima jednu od najrazvijenijih pedagoških službi u zemlji, sa redovnim nedeljnim radionicama za decu, muzejskim igraonicama i interaktivnim vodičima koji najmlađima približavaju život u prošlosti.
Zgrada u Dunavskoj ulici 35 i prostor oko dvorca u Kulpinu nalaze se na ravnom terenu. U matičnoj zgradi u Novom Sadu obezbeđen je pristup prizemnim salama, dok za pristup višim nivoima i pojedinačnim starim zgradama ekonomskog dvorišta u Kulpinu (koje imaju stepenike i pragove iz 18. i 19. veka) treba proveriti uslove sa osobljem na ulazu.
Ograničenja i šta treba proveriti pre polaska
Ne poistovećujte adresu u Novom Sadu i kompleks u Kulpinu: to su dve fizički odvojene lokacije udaljene 30 kilometara. Takođe, nemojte pretpostavljati da je svaki predmet iz muzejskih depoa uvek na stalnoj postavci — muzej poseduje preko 400.000 predmeta, a u salama je izložen reprezentativan izbor.
Pre odlaska u Kulpin, naročito u zimskom periodu ili tokom vikenda kada se u dvorcu održavaju događaji i snimanja, proverite radno vreme depandansa putem zvaničnog sajta Muzeja Vojvodine.
Šta posetiti u okolini
U Novom Sadu se odmah pored Muzeja Vojvodine nalaze Dunavski park, Zbirka strane umetnosti i prelaz preko Varadinskog mosta ka Petrovaradinskoj tvrđavi i Muzeju grada Novog Sada. Ukoliko obilazite kompleks u Kulpinu, posetu možete povezati sa Bačkim Petrovcem (Zavičajni muzej i galerija Zuzke Medveđove, najstarija očuvana kuća od naboja u Bačkom Petrovcu iz 1799. godine) ili sa odlaskom na ručak na Salaš 137 na Čeneju.
Saveti za fotografisanje, ritam obilaska i sezonski ugođaj
Prilikom planiranja posete mestu Muzej Vojvodine (Novi Sad) i Muzejski kompleks u Kulpinu u naselju Novi Sad i Kulpin (Novi Sad / Bački Petrovac), vredi uskladiti vreme dolaska sa doba dana i godišnjim dobom. Jutarnji sati (između 9 i 11 časova) donose najmirniju atmosferu, meko bočno svetlo koje ističe teksturu drveta, kamena i krečenih fasada, kao i više prilike za razgovor sa domaćinima ili kustosima pre dolaska većih izletničkih grupa.
Tokom proleća (maj i jun) i rane jeseni (septembar i oktobar) priroda u ovom delu Srbije pruža najprijatnije temperature za pešačenje i boravak na otvorenom, dok voćnjaci, šume i livade menjaju boje. Ako putujete tokom vikenda, preporučuje se da obilazak ovog mesta povežete sa posetom obližnjim seoskim domaćinstvima, vidikovcima ili lokalnim pijacama na kojima možete kupiti sezonske proizvode direktno od proizvođača.
Česta pitanja posetilaca
Gde se nalazi etnološka postavka Muzeja Vojvodine, a gde Poljoprivredni muzej?
Stalna etnološka, arheološka i istorijska postavka nalazi se u matičnoj zgradi u Dunavskoj 35–37 u Novom Sadu, dok se specijalizovane zbirke posvećene istoriji poljoprivrede i salašarske privrede nalaze u Muzejskom kompleksu u Kulpinu kod Bačkog Petrovca.
Može li se u istom danu obići Muzej Vojvodine u Novom Sadu i dvorac u Kulpinu?
Da, između Novog Sada i Kulpina ima oko 30 kilometara (oko 35 minuta vožnje automobilom), pa se oba prostora mogu komotno obići u okviru jednog celodnevnog izleta.
Da li Muzej Vojvodine radi ponedeljkom?
Matična zgrada u Novom Sadu je ponedeljkom zatvorena za posetioce, dok je od utorka do nedelje otvorena prema rasporedu objavljenom na zvaničnom sajtu ustanove.